Inicjatywa „Głos Kobiety – Teatr, Terapia, Transformacja” realizowana przez Teatr Zagłębia w Sosnowcu to wyjątkowe przedsięwzięcie, które skupia się na wsparciu matek dzieci z niepełnosprawnościami z regionu Zagłębia. Poprzez cykl warsztatów i działań artystycznych daje im możliwość opowiedzenia swoich historii, często skrywanych w cieniu codziennych obowiązków.
Twórczy dialog jako droga do samopoznania
Projekt ten stanowi coś więcej niż tylko artystyczną platformę. Jest to przestrzeń, w której kobiety mogą odzyskać swoją podmiotowość i widzialność w społeczeństwie. Dr Iwona Woźniak, dyrektorka Teatru, podkreśla, że celem jest uwidocznienie kobiet, które dotychczas pozostawały niewidoczne, zarówno na scenie, jak i w życiu społecznym. Uczestniczki projektu korzystają z różnorodnych form wyrazu, takich jak autoportret, monodram czy malarstwo, aby uchwycić swoje przeżycia.
Kobiety w cieniu codzienności
Dla wielu matek wychowujących dzieci z niepełnosprawnościami, codzienne życie jest wyzwaniem, które często wymaga poświęcenia własnych potrzeb. Projekt daje możliwość bezpiecznego wyrażenia emocji, które do tej pory były przemilczane. W tym terapeutycznym procesie sztuka staje się lustrem, pomagającym odkryć własną siłę i ograniczenia. Barbara Opalska, psychoterapeutka zaangażowana w projekt, zaznacza, że sztuka pozwala uczestniczkom odzyskać poczucie wpływu na swoje życie.
Od ciszy do zaufania
Początkowe spotkania były nacechowane ciszą, która wynikała nie z braku słów, ale z braku przestrzeni do bezpiecznego ich wyrażania. Kobiety przychodziły z dnia pełnego obowiązków, z napięciem i rutynowymi uśmiechami. Cisza stała się formą ochrony, umożliwiającą sprawdzenie, czy rzeczywiście można tutaj zrzucić zbroję i otwarcie mówić o swoich przeżyciach. Z czasem cisza stała się konstruktywną przestrzenią, w której można było usłyszeć własne myśli.
Odnajdywanie siebie poprzez ciało
Proces odkrywania siebie rozpoczął się od ciała, które często było napięte i zmęczone. Proste ćwiczenia obecności i uważności przywracały kobietom kontakt z ich fizycznością. To nie było spektakularne, a raczej przypominało powolne rozmrażanie. Ciało przestawało być jedynie narzędziem, zaczynało być domem. Opalska podkreśla, że ważne jest, by umieć usłyszeć siebie zanim organizm zacznie krzyczeć.
Indywidualne historie jako głos społeczny
Każda uczestniczka przyniosła ze sobą unikalną historię, często nigdy wcześniej nie wypowiedzianą na głos. Projekt obejmuje cztery etapy: od warsztatów terapeutyczno-wizualnych, przez twórcze działania i dokumentację, aż po cyfrową wystawę. Powstałe dzieła, takie jak monodramy i prace wizualne, stają się głosem dotąd niesłyszanym. Teatr oferuje język symboliczny, który pozwala wyrazić się bez konieczności dosłownego tłumaczenia.
Budowanie zaufania i wspólnoty
Zaufanie rosło powoli, budowane przez drobne gesty takie jak obecność i szacunek dla granic. Wspólnota okazała się kluczowa, dając kobietom możliwość rozpoznania swoich doświadczeń w opowieściach innych. Finałowy pokaz nie będzie celem samym w sobie, lecz rytuałem zamykającym proces przemiany i uznania przebytej drogi. Wyjście na scenę symbolizuje odzyskiwanie miejsca i widzialności.
Kultura jako przestrzeń wsparcia
Projekt „Głos Kobiety” pokazuje, że instytucje kultury mogą być przestrzenią realnego wsparcia psychicznego. Łączy sztukę z odpowiedzialnością społeczną, nie jako modny slogan, ale jako konkretne doświadczenie zmiany. Dofinansowany z Krajowego Planu Odbudowy, projekt realizuje jego cele przez włączenie społecznie niewidocznej grupy w życie kulturalne, tworzenie treści cyfrowych oraz pokazanie, jak sztuka może być narzędziem terapii i transformacji.
Źródło: Urząd Miejski w Sosnowcu